Một buổi khám giám định thương tích thường gồm bốn phần: tiếp nhận và đối chiếu giấy tờ, giám định viên hỏi diễn biến và khám, chụp chiếu hoặc khám chuyên khoa thêm nếu cần, rồi người được giám định ra về chờ kết luận. Kết luận thường không có ngay trong buổi khám, vì giám định viên cần tổng hợp hồ sơ và kết quả.
Lần đầu đi giám định, nhiều người lo lắng, không biết sẽ bị hỏi gì, có phải cởi đồ khám không, người nhà có được vào cùng không. Bài này đi qua từng bước để bạn và gia đình chuẩn bị tâm thế, mang đủ giấy tờ, trả lời đúng trọng tâm, và tránh những việc làm buổi giám định kéo dài hoặc bị hoãn. Cách tổ chức cụ thể khác nhau giữa các nơi; hãy hỏi trước nơi bạn đến.
Trước ngày hẹn
Một buổi giám định suôn sẻ bắt đầu từ việc chuẩn bị ở nhà. Những việc nên làm trước ngày hẹn:
- Kiểm tra giấy mời hoặc lịch hẹn: ngày, giờ, địa điểm, bộ phận tiếp nhận; nếu đi theo trưng cầu, hỏi cán bộ thụ lý có cần đi cùng cán bộ không.
- Sắp xếp hồ sơ y tế theo thời gian, tách bản gốc và bản sao, kiểm tra lại phim chụp.
- Mang giấy tờ tuỳ thân của người được giám định; với người chưa thành niên, mang thêm giấy tờ của người đại diện.
- Mặc quần áo dễ cởi, dễ vén ở vùng bị thương để việc khám thuận tiện.
- Hỏi trước có cần nhịn ăn không, phòng khi phải làm xét nghiệm hay chụp chiếu.
- Sắp xếp người đi cùng nếu người bị thương còn khó đi lại, và tính thời gian đi đường cho đủ.
- Ghi ra giấy diễn biến chính: ngày giờ sự việc, nơi điều trị, các lần mổ hay thủ thuật, tình trạng hiện tại.
Nếu vì lý do sức khoẻ không thể đến đúng hẹn, hãy báo sớm cho cơ quan trưng cầu hoặc nơi giám định và xin hẹn lại, kèm giấy tờ y tế giải thích. Tự ý không đến có thể làm chậm vụ việc và gây hiểu lầm rằng bạn không hợp tác.
Tại nơi giám định: các bước thường gặp
Thứ tự dưới đây là khung chung; mỗi nơi có thể khác đôi chút.
- Tiếp nhận: cán bộ đối chiếu giấy tờ tuỳ thân với thông tin trong quyết định trưng cầu hoặc văn bản yêu cầu, nhận hoặc xem hồ sơ y tế.
- Chờ tới lượt: thời gian chờ có thể dài nếu nơi đó đông; hãy mang theo nước uống và đồ cần thiết cho người bị thương.
- Hỏi diễn biến: giám định viên hỏi về sự việc, quá trình điều trị, tình trạng hiện tại.
- Khám: giám định viên khám các vùng tổn thương, có thể đo, chụp ảnh tổn thương để lưu hồ sơ giám định.
- Chỉ định thêm nếu cần: chụp chiếu, xét nghiệm hoặc khám chuyên khoa; có thể làm ngay hoặc hẹn ngày khác.
- Kết thúc: cán bộ cho biết các bước tiếp theo và cách nhận kết luận.
Việc giám định viên chụp ảnh tổn thương là bình thường, nhằm lưu trong hồ sơ giám định. Nếu bạn ngại về việc khám vùng nhạy cảm, hãy nói với cán bộ; nhiều nơi bố trí người cùng giới hoặc người thân đi cùng trong những trường hợp này.
Giám định viên thường hỏi gì và trả lời thế nào
Sự việc xảy ra khi nào, ở đâu, như thế nào. Trả lời ngắn gọn, đúng như những gì bạn đã khai với cơ quan thụ lý. Giám định viên không điều tra vụ việc; họ hỏi để hiểu cơ chế hình thành tổn thương.
Bạn đã điều trị ở đâu, làm những gì. Đây là lúc tờ ghi chú diễn biến phát huy tác dụng. Kể theo thứ tự thời gian, chỉ vào giấy tờ tương ứng.
Hiện tại bạn thấy thế nào, còn hạn chế gì. Mô tả cụ thể: không nắm chặt được, không cúi được, đi lâu bị đau. Đừng phóng đại, cũng đừng nói giảm vì ngại.
Trước sự việc, vùng đó có bị gì không. Trả lời trung thực. Nếu có tổn thương cũ, nói rõ và đưa hồ sơ cũ; giám định viên cần thông tin này để tính đúng phần do sự việc gây ra.
Bạn làm nghề gì, tay thuận bên nào. Một số câu hỏi tưởng không liên quan nhưng có ý nghĩa trong đánh giá. Cứ trả lời bình thường.
Chụp chiếu và khám chuyên khoa thêm
Không ít trường hợp giám định viên chỉ định chụp lại phim hoặc khám chuyên khoa, ngay cả khi bạn đã có phim cũ. Lý do thường là cần hình ảnh ở thời điểm hiện tại để đánh giá di chứng, hoặc phim cũ chưa đủ để trả lời câu hỏi giám định. Ví dụ giả định: phim lúc vào viện cho thấy ổ gãy, nhưng muốn biết xương đã liền thế nào thì cần phim mới.
Việc chụp chiếu hay khám chuyên khoa có thể được làm tại chính nơi giám định, hoặc ở một cơ sở y tế được chỉ định. Hãy hỏi rõ địa điểm, thời gian, và cách mang kết quả về. Chi phí phát sinh được xử lý theo quy định của từng trường hợp: nếu đi theo trưng cầu, hỏi cơ quan trưng cầu; nếu tự yêu cầu, hỏi nơi giám định trước khi làm.
Đừng từ chối chỉ định chỉ vì nghĩ đã có phim cũ. Thiếu kết quả mới, giám định viên có thể không đủ căn cứ đánh giá một tổn thương, và phần đó có thể không được tính hoặc phải hẹn lại, làm chậm cả vụ việc.
Người đi cùng: nên làm gì, không nên làm gì
Nên: cầm và sắp xếp hồ sơ. Người bị thương thường mệt, khó vừa trả lời vừa tìm giấy. Người đi cùng giữ bộ hồ sơ, đưa đúng giấy khi giám định viên cần.
Nên: bổ sung thông tin khi được hỏi. Với người cao tuổi, trẻ em, người có chấn thương vùng đầu, người đi cùng có thể giúp nhớ ngày tháng, nơi điều trị.
Không nên: trả lời thay khi người bị thương tự trả lời được. Giám định viên cần nghe chính người bị thương mô tả cảm nhận và hạn chế của họ.
Không nên: tranh luận, gây áp lực với giám định viên. Nếu không đồng ý với kết luận, có thủ tục đề nghị giám định bổ sung, giám định lại. Gây áp lực ngay tại buổi khám chỉ làm việc thêm căng thẳng và có thể bị coi là cản trở.
Không nên: tìm cách gặp riêng, "nhờ vả" giám định viên. Đây là hành vi không được phép, có thể dẫn tới trách nhiệm pháp lý cho cả người nhờ và người nhận. Kết luận đáng tin là kết luận được lập độc lập.
Những việc khiến buổi giám định bị hoãn hoặc kéo dài
Quên giấy tờ tuỳ thân. Nơi giám định phải đối chiếu đúng người được giám định. Thiếu giấy tờ tuỳ thân thì thường không thể tiến hành, dù hồ sơ y tế đầy đủ.
Thông tin trên quyết định trưng cầu không khớp giấy tờ. Sai một chữ trong họ tên hay năm sinh có thể khiến nơi giám định phải chờ cơ quan trưng cầu đính chính. Khi nhận giấy mời, hãy soát thông tin và báo ngay nếu thấy sai.
Thiếu phim chụp hoặc bệnh án quan trọng. Giám định viên có thể phải hẹn lại khi hồ sơ được bổ sung, hoặc chỉ định chụp lại.
Người bị thương đang sốt, mệt hoặc vừa phẫu thuật lại. Tình trạng sức khoẻ không cho phép khám đầy đủ thì buổi giám định có thể được dời. Báo trước giúp mọi người khỏi mất một chuyến.
Đến muộn so với giờ hẹn. Nhiều nơi xếp lịch theo buổi; đến muộn có thể phải chờ tới cuối buổi hoặc hẹn sang ngày khác.
Ví dụ giả định: một buổi giám định từ sáng tới trưa
Bà Lan, sáu mươi tám tuổi, ở An Giang, bị gãy cổ tay sau khi bị một người đi xe đạp điện va phải. Cơ quan thụ lý gửi giấy mời giám định. Con trai bà gọi hỏi trước, biết cần mang căn cước, giấy mời, toàn bộ hồ sơ điều trị và nên đến sớm. Tối hôm trước, anh xếp hồ sơ theo thời gian và viết một tờ ghi chú: ngày bị thương, ngày mổ, các lần tái khám.
Sáng hôm đó, hai mẹ con đến sớm. Cán bộ tiếp nhận đối chiếu giấy tờ, xem hồ sơ và đưa số thứ tự. Khi tới lượt, giám định viên hỏi bà về sự việc, về việc điều trị, và hỏi trước đây cổ tay bà có từng bị gì không. Bà kể có lần trật cổ tay nhiều năm trước, anh con trai đưa giấy khám cũ còn giữ. Giám định viên khám, đo vận động cổ tay và chỉ định chụp phim mới tại cơ sở cùng khuôn viên.
Gần trưa, có phim, giám định viên xem lại và cho biết kết luận sẽ gửi về cơ quan thụ lý. Hai mẹ con ra về, tiếp tục cho bà tập theo hướng dẫn của bác sĩ. Buổi giám định không có gì đặc biệt; chính sự chuẩn bị và việc kể thật về lần trật cổ tay cũ giúp mọi thứ đi nhanh và kết luận rõ ràng.
Sau buổi khám: chờ kết luận và việc cần làm
Kết luận thường được gửi tới cơ quan trưng cầu nếu đi theo trưng cầu, hoặc giao cho người yêu cầu nếu tự yêu cầu. Thời gian có kết luận tuỳ tính chất vụ việc và việc có phải chờ kết quả chụp chiếu, khám chuyên khoa hay không. Hãy hỏi cán bộ tại nơi giám định về thời gian dự kiến và cách nhận, thay vì tự đến hỏi nhiều lần.
Trong thời gian chờ, tiếp tục điều trị và tái khám theo chỉ định. Nếu có diễn tiến mới, ghi nhận bằng hồ sơ y tế. Nếu bạn đi theo trưng cầu, theo dõi với cán bộ thụ lý để được thông báo kết luận.
Khi nhận được kết luận, hãy đọc kỹ từng phần, đối chiếu với hồ sơ, tự soát phép cộng tỷ lệ. Nếu thấy thiếu sót, có thủ tục đề nghị giám định bổ sung hoặc giám định lại bằng văn bản qua cơ quan đang giải quyết. Lưu bản kết luận cùng toàn bộ hồ sơ, vì bạn sẽ còn cần nó khi thương lượng bồi thường hoặc khi vụ việc ra toà.
Câu hỏi thường gặp
Đi giám định thương tích có được người nhà vào cùng không?
Tuỳ quy định từng nơi và tình trạng người bị thương. Với trẻ em, người cao tuổi, người khó đi lại, người đi cùng thường được hỗ trợ trong buổi khám. Hãy hỏi cán bộ tiếp nhận; người đi cùng nên để người bị thương tự trả lời khi họ còn trả lời được.
Có nhận kết luận ngay trong buổi khám không?
Thường là không. Giám định viên cần tổng hợp hồ sơ, kết quả khám và chụp chiếu rồi mới lập kết luận. Nếu đi theo trưng cầu, kết luận được gửi về cơ quan trưng cầu; nếu tự yêu cầu, nơi giám định sẽ hẹn bạn cách nhận.
Giám định viên chỉ định chụp lại phim thì có bắt buộc không?
Chỉ định nhằm có căn cứ đánh giá tình trạng hiện tại. Từ chối có thể khiến một tổn thương không được đánh giá đầy đủ hoặc buổi giám định phải hẹn lại. Hãy hỏi rõ lý do, địa điểm và cách xử lý chi phí trước khi làm.
Có nên kể tổn thương cũ với giám định viên không?
Nên. Giám định viên chỉ tính phần do sự việc gây ra, và tổn thương cũ thường lộ ra qua khám, phim chụp. Chủ động kể và đưa hồ sơ cũ giúp kết luận rõ ràng, tránh việc bên kia sau này nghi ngờ toàn bộ lời khai của bạn.
Không đến được buổi hẹn giám định thì sao?
Báo sớm cho cơ quan trưng cầu hoặc nơi giám định, nêu lý do và kèm giấy tờ y tế nếu vì sức khoẻ, rồi xin hẹn lại. Tự ý vắng mặt có thể làm chậm vụ việc và gây hiểu lầm rằng bạn không hợp tác.
Người đi cùng có được hỏi giám định viên về kết quả ngay không?
Giám định viên thường không thông báo tỷ lệ tại buổi khám vì kết luận chưa được lập. Bạn có thể hỏi về các bước tiếp theo và thời gian dự kiến. Nội dung kết luận sẽ được thông báo theo đúng kênh sau khi hoàn tất.