Khi người bị tai nạn đang nằm viện và cần tiền ngay, có ba nguồn tạm ứng chính: doanh nghiệp bảo hiểm của chiếc xe gây tai nạn, chính người gây tai nạn hoặc đơn vị chủ quản của họ, và toà án thông qua biện pháp khẩn cấp tạm thời khi bên kia không chịu tự nguyện. Tạm ứng là trả trước một phần, sau này được trừ vào số bồi thường cuối cùng.
Điều gia đình người bị thương hay vấp không phải là không xin được tạm ứng, mà là ký nhận sai: nhận vài triệu đồng kèm một tờ giấy ghi “đã giải quyết xong”. Bài dưới chỉ cách xin từ từng nguồn, những câu chữ nên có trong giấy nhận tiền, và cách quyết toán khi điều trị xong.
Tạm ứng khác bồi thường ở chỗ nào
Bồi thường là khoản cuối cùng, tính trên toàn bộ thiệt hại khi đã biết rõ thương tích, thời gian điều trị, thu nhập bị mất, có di chứng hay không. Những điều đó chỉ rõ sau vài tuần, vài tháng, có khi lâu hơn. Trong khi đó, viện phí, tiền thuốc, tiền người nuôi bệnh phải trả từ ngày đầu.
Tạm ứng giải quyết khoảng trống đó. Một khoản tạm ứng không phải là lời nhận lỗi đầy đủ của người đưa tiền, cũng không phải là con số chốt của người nhận. Nó là khoản trả trước, được ghi nhận để trừ đi khi tính bồi thường cuối cùng. Hiểu như vậy thì hai bên đều dễ đồng ý hơn: người gây tai nạn không sợ đưa tiền là bị coi như nhận hết lỗi, người bị thương không sợ nhận tiền là mất quyền đòi thêm.
Chính vì tạm ứng không phải bồi thường, giấy tờ ghi nhận nó phải nói đúng như vậy. Một tờ giấy ghi “nhận tiền bồi thường” mà không có chữ “tạm ứng”, lại thêm câu “không khiếu nại gì thêm”, có thể bị hiểu là hai bên đã giải quyết xong toàn bộ.
Ba nguồn tạm ứng và điều kiện của từng nguồn
Bảng dưới so sánh ba nguồn để bạn biết nên gõ cửa nơi nào trước. Trong nhiều vụ, gia đình làm song song cả ba.
| Nguồn | Điều kiện thường gặp | Ưu điểm | Hạn chế |
|---|---|---|---|
| Doanh nghiệp bảo hiểm của xe gây tai nạn | Xe có bảo hiểm bắt buộc còn hiệu lực; sự việc thuộc phạm vi bảo hiểm | Có nghĩa vụ tạm ứng theo quy định khi đủ điều kiện | Mức tạm ứng có giới hạn; cần thông báo và giấy tờ |
| Người gây tai nạn hoặc chủ xe, doanh nghiệp chủ quản | Tự nguyện | Nhanh, linh hoạt, có thể đưa ngay tại viện | Phụ thuộc thiện chí và khả năng tài chính |
| Toà án, qua biện pháp khẩn cấp tạm thời | Có yêu cầu của đương sự, thường gắn với việc khởi kiện; có căn cứ | Có tính bắt buộc | Mất thời gian thủ tục; cần hồ sơ chặt chẽ |
Ngoài ba nguồn trên, bảo hiểm y tế của người bị thương chi trả chi phí khám chữa bệnh trong phạm vi quyền lợi, giúp giảm số tiền cần tạm ứng. Hãy xuất trình thẻ ngay khi nhập viện, kể cả khi vào viện cấp cứu.
Xin tạm ứng từ bảo hiểm của chiếc xe gây tai nạn
Thông báo sớm. Quy định về bảo hiểm bắt buộc đặt nghĩa vụ tạm ứng cho doanh nghiệp bảo hiểm trong trường hợp thiệt hại về sức khoẻ, tính mạng, khi đã xác định sự việc thuộc phạm vi bảo hiểm. Muốn được tạm ứng, doanh nghiệp phải biết có sự việc. Hãy đề nghị chủ xe thông báo ngay, và tự gọi tới đường dây của doanh nghiệp nếu bạn biết tên.
Giấy tờ tối thiểu. Thường cần thông tin giấy chứng nhận bảo hiểm của xe, xác nhận của cơ quan công an về việc xảy ra tai nạn, và giấy tờ của cơ sở y tế về việc người bị thương đang điều trị. Thiếu giấy ra viện cũng không sao vì người bệnh còn đang nằm viện; hỏi doanh nghiệp danh mục cho bước tạm ứng.
Mức tạm ứng. Mức tạm ứng phụ thuộc mức độ thương tích và quy định đang áp dụng, thường chỉ là một phần của mức trách nhiệm bảo hiểm. Đừng kỳ vọng tạm ứng đủ toàn bộ viện phí; coi đó là khoản giúp qua những ngày đầu.
Khi doanh nghiệp chậm. Ghi lại ngày thông báo, tên người tiếp nhận. Nếu sau thời gian hợp lý vẫn chưa có phản hồi, gửi văn bản hỏi lý do. Doanh nghiệp được tạm ứng rồi thì khoản này được trừ vào số chi trả cuối cùng của bảo hiểm.
Xin bên gây tai nạn tạm ứng: trình tự và lời nói
Phần lớn khoản tạm ứng trên thực tế đến từ chính người gây tai nạn hoặc gia đình họ, trong những ngày đầu ở bệnh viện. Làm theo trình tự dưới giúp việc đó suôn sẻ.
- Chuẩn bị con số cụ thể: tạm tính viện phí đến hiện tại theo bảng kê của bệnh viện, tiền thuốc ngoài danh mục, chi phí người nuôi bệnh. Một con số có căn cứ dễ được chấp nhận hơn một yêu cầu chung chung.
- Nói rõ đây là tạm ứng, sẽ trừ vào bồi thường sau này, không phải chốt số. Câu này làm bên kia yên tâm hơn nhiều.
- Nếu người gây tai nạn đang làm việc được giao, gửi đề nghị tạm ứng tới cả doanh nghiệp giao việc; doanh nghiệp thường có quy trình chi tạm ứng.
- Khi nhận tiền, lập giấy nhận tiền tạm ứng, mỗi bên giữ một bản. Có người làm chứng thì ghi tên người làm chứng.
- Nhận chuyển khoản tốt hơn nhận tiền mặt; nội dung chuyển khoản ghi “tạm ứng bồi thường tai nạn ngày…”.
- Lưu tất cả giấy nhận và biên lai theo thứ tự ngày, để khi quyết toán dễ cộng lại.
Nếu bên gây tai nạn đang bị điều tra trong vụ án hình sự, việc tạm ứng bồi thường là thiện chí khắc phục hậu quả của họ; bạn nhận tiền không làm ảnh hưởng tới quyền tham gia tố tụng của mình, miễn là giấy nhận ghi đúng bản chất khoản tiền.
Giấy nhận tiền tạm ứng nên có những nội dung gì
Không cần một mẫu in sẵn. Một tờ giấy viết tay rõ ràng vẫn có giá trị nếu có đủ những nội dung dưới đây:
- Họ tên, số giấy tờ tuỳ thân của người đưa tiền và người nhận tiền; nếu người nhà nhận thay thì ghi rõ quan hệ với người bị thương.
- Mô tả ngắn vụ tai nạn: ngày, giờ, địa điểm, biển số xe liên quan.
- Số tiền bằng số và bằng chữ, hình thức nhận (tiền mặt hay chuyển khoản).
- Câu khẳng định đây là khoản tạm ứng bồi thường, sẽ được trừ vào tổng số tiền bồi thường khi hai bên quyết toán hoặc khi có quyết định của cơ quan có thẩm quyền.
- Câu khẳng định việc nhận tạm ứng không làm chấm dứt quyền yêu cầu bồi thường của người bị thương đối với phần thiệt hại còn lại.
- Ngày lập giấy, chữ ký của hai bên và người làm chứng nếu có.
Điều cần tránh là ký vào giấy do bên kia soạn sẵn mà không đọc. Nếu trong giấy có câu “đã nhận đủ”, “không yêu cầu gì thêm”, “đã giải quyết xong”, hãy gạch bỏ trước khi ký, hoặc đề nghị viết lại. Đang ở viện, mệt mỏi, cần tiền là lúc dễ ký nhầm nhất.
Khi bên kia không chịu tạm ứng: con đường qua toà án
Bộ luật Tố tụng dân sự có một biện pháp khẩn cấp tạm thời dành riêng cho tình huống này: buộc thực hiện trước một phần nghĩa vụ bồi thường thiệt hại do tính mạng, sức khoẻ bị xâm phạm. Đương sự có thể yêu cầu toà áp dụng khi khởi kiện đòi bồi thường, nếu có căn cứ cho thấy việc chờ tới khi xét xử xong sẽ gây khó khăn nghiêm trọng cho người bị thiệt hại.
Biện pháp này có tính bắt buộc: khi toà đã quyết định, người có nghĩa vụ phải trả trước phần được ấn định. Đổi lại, thủ tục đòi hồ sơ chặt chẽ: đơn khởi kiện, đơn yêu cầu áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời, tài liệu chứng minh thiệt hại và nhu cầu cấp bách như hoá đơn viện phí, chỉ định điều trị tiếp.
Trên thực tế, gia đình người bị thương hiếm khi đi đường này ngay trong tuần đầu, vì phải làm hồ sơ khởi kiện. Nó phù hợp hơn với những vụ điều trị dài, chi phí lớn, bên gây tai nạn có tài sản nhưng không hợp tác. Thủ tục khởi kiện và các biện pháp khẩn cấp tạm thời có bài riêng trong chuyên mục khởi kiện đòi bồi thường.
Trước khi đi tới toà, một văn bản đề nghị tạm ứng gửi bên gây tai nạn, có ghi nhận việc họ từ chối, cũng là chứng cứ có ích: nó cho thấy bạn đã đề nghị một cách hợp lý mà không được đáp ứng.
Quyết toán khi điều trị xong: tạm ứng được trừ thế nào
Cộng toàn bộ thiệt hại. Khi đã điều trị ổn định, lập bảng thiệt hại đầy đủ với chứng từ: điều trị, phục hồi, thu nhập mất, người chăm sóc, tổn thất tinh thần, tài sản hư hỏng.
Cộng toàn bộ khoản đã nhận. Liệt kê từng khoản tạm ứng theo ngày và nguồn: bên gây tai nạn, doanh nghiệp chủ quản, bảo hiểm. Kèm giấy nhận và biên lai.
Lấy hiệu số. Phần còn phải trả là tổng thiệt hại theo phần trách nhiệm của bên kia, trừ đi tổng tạm ứng đã nhận. Nếu bạn cũng có lỗi, áp tỷ lệ lỗi trước rồi mới trừ.
Khi tạm ứng nhiều hơn số phải trả. Hiếm nhưng có thể xảy ra khi sau này xác định người bị thương có lỗi lớn. Khi đó phần nhận thừa có thể phải hoàn lại. Đây là lý do nên ghi rõ bản chất tạm ứng: nó bảo vệ cả hai bên.
Chốt bằng một văn bản mới. Kết quả quyết toán nên được ghi vào một văn bản thoả thuận riêng, liệt kê các khoản tạm ứng đã nhận, số còn phải trả, thời hạn trả và cách xử lý nếu thương tật tái phát. Văn bản này thay cho các giấy nhận tạm ứng rời rạc, giúp hai bên khép lại vụ việc rõ ràng.
Câu hỏi thường gặp
Nhận tiền tạm ứng rồi có còn được đòi bồi thường không?
Còn, nếu giấy nhận tiền ghi rõ đó là khoản tạm ứng và không có câu từ bỏ quyền yêu cầu. Khoản tạm ứng sẽ được trừ vào tổng số bồi thường khi quyết toán. Nếu lỡ ký giấy có câu đã giải quyết xong, nên hỏi ý kiến người làm nghề về giá trị của văn bản đó.
Bảo hiểm của xe có bắt buộc phải tạm ứng không?
Quy định về bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe có đặt nghĩa vụ tạm ứng bồi thường đối với thiệt hại về sức khoẻ, tính mạng khi sự việc thuộc phạm vi bảo hiểm. Điều kiện, mức và thời hạn tạm ứng bạn nên hỏi trực tiếp doanh nghiệp bảo hiểm của xe đó.
Người gây tai nạn nói chờ công an kết luận lỗi rồi mới đưa tiền, có hợp lý không?
Đó là lựa chọn của họ, không trái luật. Nhưng bạn có thể giải thích rằng tạm ứng không phải nhận lỗi và sẽ được tính lại khi quyết toán. Nhiều người đổi ý khi hiểu điều này. Nếu họ vẫn từ chối, ghi nhận việc từ chối bằng văn bản để dùng sau.
Ai được đứng ra nhận tạm ứng khi người bị thương hôn mê?
Người thân như vợ, chồng, cha mẹ, con đã thành niên thường đứng ra nhận để lo chi phí. Giấy nhận cần ghi rõ quan hệ với người bị thương và mục đích dùng tiền. Với những việc lớn hơn như ký thoả thuận chốt số, cần xem quy định về người đại diện, giám hộ.
Có nên nhận tạm ứng bằng tiền mặt không?
Nhận được, nhưng chuyển khoản dễ chứng minh hơn. Nếu nhận tiền mặt, nhất định lập giấy nhận tiền có chữ ký hai bên, ghi số tiền bằng số và bằng chữ, và nếu được thì có người làm chứng. Chụp ảnh giấy nhận lưu vào điện thoại.
Toà có thể buộc bên gây tai nạn tạm ứng trước khi xét xử không?
Có biện pháp khẩn cấp tạm thời buộc thực hiện trước một phần nghĩa vụ bồi thường thiệt hại do tính mạng, sức khoẻ bị xâm phạm. Bạn cần khởi kiện và có đơn yêu cầu kèm tài liệu chứng minh thiệt hại, nhu cầu cấp bách. Toà xem xét và quyết định theo thủ tục luật định.