Người lao động bị suy giảm khả năng lao động từ 31% trở lên do tai nạn lao động được quỹ bảo hiểm tai nạn lao động trả trợ cấp hằng tháng; mức hưởng gồm phần theo mức suy giảm (tính bằng phần trăm mức lương cơ sở) và phần theo số năm đóng quỹ (tính bằng phần trăm tiền lương đóng quỹ của tháng liền trước tháng bị tai nạn). Người suy giảm từ 81% trở lên kèm một số tổn thương đặc biệt nặng còn được thêm trợ cấp phục vụ hằng tháng.
Khác với trợ cấp một lần, trợ cấp hằng tháng là khoản đi theo người bị nạn nhiều năm, nên những câu hỏi thực tế xoay quanh việc giữ quyền hưởng: chuyển chỗ ở thì nhận ở đâu, đi làm lại có bị cắt không, có được thẻ bảo hiểm y tế không. Bài trình bày cách tính theo Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015 bằng bội số, kèm các quyền đi cùng. Hãy đối chiếu văn bản hiện hành khi lập hồ sơ vì chuẩn tính có thể được điều chỉnh.
Cách tính trợ cấp hằng tháng
Bảng dưới tóm tắt các phần cấu thành theo Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015. Mức lương cơ sở thay đổi theo thời kỳ nên bài không ghi số tiền.
| Phần | Căn cứ | Cách tính |
|---|---|---|
| Theo mức suy giảm | Tỷ lệ trong biên bản giám định | Suy giảm 31% được 30% mức lương cơ sở; mỗi 1% thêm được thêm 2% mức lương cơ sở |
| Theo số năm đóng quỹ | Thời gian đã đóng quỹ bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp | Từ một năm trở xuống được 0,5%; mỗi năm thêm được thêm 0,3% tiền lương đóng quỹ |
| Tiền lương căn cứ | Tiền lương đóng quỹ tháng liền kề trước tháng bị tai nạn | Bị tai nạn trong tháng đầu tham gia thì lấy tiền lương đóng của chính tháng đó |
| Trợ cấp phục vụ (nếu đủ điều kiện) | Suy giảm từ 81% trở lên kèm liệt cột sống, mù hai mắt, cụt hoặc liệt hai chi, hoặc bệnh tâm thần | Hằng tháng bằng mức lương cơ sở, cộng thêm vào trợ cấp hằng tháng |
Hai phần đầu cộng lại thành mức trợ cấp hằng tháng; trợ cấp phục vụ là khoản riêng cộng thêm. Mức lương cơ sở tăng thì phần tính theo mức lương cơ sở được điều chỉnh theo, còn phần tính theo tiền lương đóng quỹ đã cố định từ khi bị tai nạn, trừ khi có chính sách điều chỉnh chung.
Ví dụ giả định để tự tính
Ví dụ giả định: anh C bị tai nạn ở xưởng gỗ, giám định kết luận suy giảm 45%, đã đóng quỹ 10 năm, tiền lương đóng quỹ tháng liền trước tháng bị tai nạn ký hiệu là L.
Phần theo mức suy giảm: 31% đầu được 30% mức lương cơ sở, 14% tiếp theo được 14 × 2% = 28%, tổng là 58% mức lương cơ sở mỗi tháng. Phần theo số năm đóng: năm đầu 0,5%, chín năm tiếp theo 9 × 0,3% = 2,7%, tổng là 3,2% của L mỗi tháng. Trợ cấp hằng tháng của anh C bằng 58% mức lương cơ sở cộng 3,2% của L.
Ví dụ giả định thứ hai: chị D suy giảm 85% kèm liệt hai chân, đã đóng quỹ 3 năm. Phần theo mức suy giảm: 30% cộng 54 × 2% = 108%, tổng 138% mức lương cơ sở. Phần theo số năm đóng: 0,5% cộng 2 × 0,3% = 1,1% của L. Vì suy giảm từ 81% trở lên và liệt hai chi, chị D còn được trợ cấp phục vụ bằng một mức lương cơ sở mỗi tháng. Tổng cộng chị nhận khoảng 238% mức lương cơ sở cộng 1,1% L mỗi tháng.
Cách tính bằng phần trăm giúp bạn ước lượng khi biết mức lương cơ sở đang áp dụng. Con số chính thức là con số trong quyết định của cơ quan bảo hiểm xã hội. Khi chênh với số tự tính, hỏi lại từng phần thay vì chỉ hỏi tổng.
Trợ cấp phục vụ: điều kiện chặt và cách chứng minh
Hai điều kiện cùng lúc. Một là mức suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên. Hai là thuộc một trong các nhóm tổn thương luật liệt kê: liệt cột sống, mù hai mắt, cụt hoặc liệt hai chi, bệnh tâm thần. Thiếu một trong hai thì không thuộc diện, kể cả khi người bị nạn thực tế cần người chăm sóc nhiều.
Biên bản giám định phải ghi rõ. Cơ quan bảo hiểm xã hội đọc biên bản để xác định nhóm tổn thương. Nếu biên bản chỉ ghi chung chung, gia đình nên đề nghị Hội đồng giám định ghi rõ tình trạng thuộc nhóm nào.
Khoản này nhằm bù cho người phục vụ. Trợ cấp phục vụ được hiểu là để gia đình có điều kiện thuê hoặc dành người chăm sóc. Nó không thay thế các khoản bồi thường dân sự về chi phí người chăm sóc khi có người gây ra tai nạn; hai việc xét theo hai đường khác nhau.
Gia đình đọc lại khi thay đổi tình trạng. Nếu tình trạng của người bị nạn thay đổi theo hướng nặng hơn, đến mức thuộc nhóm luật liệt kê, có thể đề nghị giám định lại để xem xét trợ cấp phục vụ.
Các quyền đi kèm người hưởng trợ cấp hằng tháng
Ngoài tiền trợ cấp, người hưởng hằng tháng còn có một số quyền khác. Mức và điều kiện cụ thể theo văn bản hiện hành, bạn nên hỏi cơ quan bảo hiểm xã hội nơi đang nhận:
- Được cấp thẻ bảo hiểm y tế do quỹ bảo hiểm xã hội đóng trong thời gian hưởng trợ cấp hằng tháng, nếu không thuộc diện được cấp từ nguồn khác.
- Được cấp phương tiện trợ giúp sinh hoạt, dụng cụ chỉnh hình như xe lăn, chân tay giả, nẹp, theo chỉ định của cơ sở chỉnh hình, phục hồi chức năng và theo niên hạn sử dụng.
- Được nghỉ dưỡng sức, phục hồi sức khoẻ sau điều trị nếu trở lại làm việc mà sức khoẻ chưa hồi phục, với số ngày tối đa cao hơn nhóm suy giảm thấp.
- Được hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp khi trở lại làm việc nhưng phải chuyển nghề vì thương tật, theo điều kiện luật định.
- Được tiếp tục hưởng khi chuyển nơi cư trú, bằng cách đề nghị chuyển nơi nhận sang cơ quan bảo hiểm xã hội nơi ở mới.
Những quyền này thường bị bỏ quên vì người bị nạn tập trung vào khoản tiền hằng tháng. Một chiếc chân giả đúng niên hạn hay một đợt phục hồi chức năng đúng lúc có thể quyết định người bị nạn có đi làm lại được hay không.
Khi người bị nạn không tự làm thủ tục được: người nhà đại diện
Người suy giảm nặng thường nằm viện dài ngày, có người còn bị tổn thương ảnh hưởng tới nhận thức. Khi đó, gần như mọi việc giấy tờ do người nhà đứng ra: xin tóm tắt bệnh án, nhận biên bản, ký nhận quyết định, đăng ký tài khoản nhận tiền. Để người nhà làm thay hợp lệ, cần có văn bản uỷ quyền khi người bị nạn còn đủ khả năng nhận thức để ký, hoặc thủ tục về người đại diện, người giám hộ theo pháp luật dân sự nếu họ không còn khả năng đó.
Uỷ quyền nên ghi rõ phạm vi: làm hồ sơ hưởng chế độ tai nạn lao động, nhận trợ cấp, nhận bồi thường từ công ty. Văn bản uỷ quyền chung chung có thể bị cơ quan tiếp nhận yêu cầu bổ sung. Hỏi trước nơi nộp xem họ cần chứng thực hay công chứng.
Người nhận thay có trách nhiệm dùng tiền vì lợi ích của người bị nạn. Trong gia đình đông người, nên thống nhất ai giữ giấy tờ, ai nhận tiền, chi cho việc gì, ghi chép lại. Tranh chấp nội bộ gia đình quanh khoản trợ cấp kéo dài nhiều năm không hiếm, và người chịu thiệt nhất luôn là người bị nạn.
Đi làm lại, chuyển nơi ở: trợ cấp có bị dừng không
Trợ cấp tai nạn lao động hằng tháng là khoản bù cho phần khả năng lao động đã mất, không phải trợ cấp thất nghiệp. Vì vậy, người hưởng vẫn có thể đi làm lại ở công ty cũ hoặc nơi khác mà không bị cắt trợ cấp chỉ vì có thu nhập mới. Đây là điểm nhiều người hiểu nhầm, dẫn tới việc ngại quay lại làm việc.
Khi chuyển nơi ở sang tỉnh khác, bạn làm đơn đề nghị chuyển nơi hưởng tới cơ quan bảo hiểm xã hội. Không nên tự ý bỏ không nhận vài tháng rồi mới đi hỏi, vì việc gián đoạn có thể dẫn tới thủ tục bổ sung phức tạp hơn. Nếu nhận qua tài khoản ngân hàng, giữ tài khoản hoạt động và cập nhật khi đổi số tài khoản.
Trợ cấp hằng tháng có thể bị tạm dừng hoặc dừng trong một số trường hợp pháp luật bảo hiểm xã hội quy định, chẳng hạn khi phát hiện việc hưởng không đúng quy định. Nếu nhận được thông báo dừng hoặc tạm dừng, yêu cầu văn bản nêu lý do và căn cứ, rồi đối chiếu với hồ sơ của mình.
Người hưởng trợ cấp hằng tháng mà sau này đủ điều kiện nghỉ hưu vẫn có thể hưởng song song theo quy định. Khi tới tuổi, hãy hỏi cơ quan bảo hiểm xã hội về cách giải quyết cùng lúc hai chế độ.
Khi kết luận dao động quanh mốc 31%
Mốc 31% tách hai loại trợ cấp rất khác nhau. Người có kết luận 29% hay 30% thường băn khoăn. Các bước nên làm:
- Đọc kỹ biên bản: tổn thương nào được tính, tổn thương nào không, đối chiếu với hồ sơ bệnh án.
- Nếu thấy có tổn thương bị bỏ sót hoặc chưa được khám đầy đủ, đề nghị Hội đồng giám định giải thích bằng văn bản.
- Nếu vẫn không đồng ý, dùng quyền đề nghị Hội đồng cấp trên xem xét trong thời hạn quy định.
- Nếu kết luận đúng ở thời điểm đó nhưng thương tật tiến triển về sau, theo dõi và đề nghị giám định lại khi đủ điều kiện.
- Tuyệt đối không tìm cách tác động để "nâng" tỷ lệ: rủi ro mất toàn bộ chế độ và bị xử lý lớn hơn nhiều so với phần chênh có thể nhận.
Mốc này cũng ảnh hưởng tới phần của công ty, vì mức bồi thường theo tháng lương tăng theo từng phần trăm. Hai bên nên chờ kết luận cuối cùng rồi mới chốt thanh toán, thay vì tính theo con số tạm.
Câu hỏi thường gặp
Suy giảm 31% thì hưởng hằng tháng hay một lần?
Từ 31% trở lên là hằng tháng theo Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015. Mức tại đúng 31% bằng 30% mức lương cơ sở cộng phần theo số năm đóng quỹ. Từ 5% đến 30% là trợ cấp một lần.
Đang hưởng trợ cấp hằng tháng mà đi làm công ty khác thì có bị cắt không?
Không bị cắt chỉ vì đi làm lại. Trợ cấp bù cho phần khả năng lao động đã mất, không phụ thuộc việc bạn có thu nhập mới hay không. Bạn vẫn nên giữ liên lạc với cơ quan bảo hiểm xã hội nơi nhận để cập nhật thông tin khi cần.
Trợ cấp phục vụ có được nếu chỉ suy giảm 75% nhưng phải nằm một chỗ?
Theo điều kiện luật định, trợ cấp phục vụ yêu cầu suy giảm từ 81% trở lên kèm nhóm tổn thương được liệt kê. Nếu tình trạng thực tế nặng hơn kết luận, gia đình có thể xem xét đề nghị giám định lại hoặc đề nghị xem xét lại kết luận theo đúng thủ tục.
Người hưởng trợ cấp hằng tháng có thẻ bảo hiểm y tế không?
Người đang hưởng trợ cấp tai nạn lao động hằng tháng thuộc nhóm được quỹ bảo hiểm xã hội đóng bảo hiểm y tế theo quy định. Nếu chưa nhận được thẻ, hỏi cơ quan bảo hiểm xã hội nơi đang chi trả để được cấp.
Người hưởng trợ cấp hằng tháng qua đời thì gia đình được gì?
Thân nhân thường được giải quyết chế độ tử tuất theo pháp luật bảo hiểm xã hội, gồm trợ cấp mai táng và có thể là trợ cấp tuất, tuỳ điều kiện. Gia đình nên báo cơ quan bảo hiểm xã hội sớm và hỏi danh mục giấy tờ cần nộp.